|
W wyniku dalszego podziału, uwzględniając specyfikę zarówno drogi transportowej, jak i środka transportu (nie zagłębiając się w szczegóły), można wyróżnić sześć podstawowych gałęzi transportu:
- transport kolejowy
- transport samochodowy
- lotniczy
- wodny
- śródlądowy
- transport morski
- transport rurociągowy (lub szerzej mówiąc przesyłowy).
W ostatnich latach obserwujemy rozwój transportu kosmicznego, który w niedalekiej przyszłości może stać się typową gałęzią transportu.
Każda z gałęzi transportu ma odmienną charakterystykę techniczną, technologiczną, organizacyjną i ekonomiczną. W literaturze ekonomicznej można spotkać się z wydzieleniem transportu miejskiego jako gałęzi transportu, jednakże ma ono charakter organizacyjno-obszarowy. W transporcie miejskim wykorzystywane są : t. samochodowy (autobusy, trolejbusy), kolejowy (szybka kolej miejska, metro, koleje niekonwencjonalne), tramwaje, żegluga śródlądowa (np. przewozy promowe).
Klasyfikacja pozioma
Obejmuje ona podział transportu na rodzaje w zależności od przyjętego kryterium.
1. Podział ze względu na przedmiot przewozu: transport osób i ładunków.
2. Podział ze względów organizacyjno-funkcjonalnych: transport regularny i nieregularny.
3. Podział z punktu widzenia organizacji przewozów (ze względu na ciągłość procesu transportowego): transport bezpośredni i pośredni.
4. Podział według kryterium zasięgu geograficznego i odległości przewozu: transport krajowy i międzynarodowy.
5. Podział ze względu na dostępność dla użytkownika: transport publiczny, branżowy i własny.
6. Podział ze względu na formę własności: transport państwowy, komunalny, spółdzielczy, prywatny.
Podział ze względu na przedmiot przewozu: transport osób i ładunków
W literaturze przedmiotu można spotkać się z określeniami „transport pasażerów” i „transport towarów”, które traktowane są jako synonim transportu osób i ładunków. Jednakże stosowanie tych zamienników nie jest poprawne merytorycznie, ponieważ nie każda osoba korzystająca z transportu jest pasażerem i nie każdy ładunek jest towarem. Pasażerem jest osoba , która korzysta z obcego środka transportu, po opłaceniu należności za przejazd. Natomiast nie zaliczamy do tej grupy zorganizowanych dojazdów do pracy, przewozów szkolnych, czy przewozów wojska. Z kolei część przewożonych ładunków nie jest towarami, gdyż nie stanowią one dobra przeznaczonego do sprzedaży (np. przewozy surowców i półproduktów transportem wewnątrzzakładowym, przewozy odpadów komunalnych, odpadów produkcyjnych, wywóz śniegu, ziemi).
Oprócz transportu rurociągowego wszystkie gałęzie transportu nadają się do przewozu zarówno osób, jak i ładunków.
Podział ze względów organizacyjno-funkcjonalnych: transport regularny i nieregularny
Transport regularny odbywa się według podanego do informacji publicznej wiadomości rozkładu jazdy, w którym ujmuje się dni tygodnia oraz godziny rozpoczynania jazdy lub też częstotliwości kursowania.
Z transportem nieregularnym mamy do czynienia, jeżeli przewóz jest realizowany wtedy, gdy występuje konkretne zapotrzebowanie, na zamówienie, na podstawie umowy zawartej z klientem. W każdej gałęzi transportu możemy spotkać się z przewozami zarówno regularnymi, jak i nieregularnymi. W niektórych gałęziach mają one swoje specyficzne nazwy:
- w transporcie morskim – żegluga liniowa i trampowa
- w transporcie lotniczym – przewozy liniowe i czarterowe
- w pasażerskim transporcie samochodowym – przewozy według rozkładu jazdy i okazjonalne (wycieczkowe, kolonijne)
Podział z punktu widzenia organizacji przewozów (ze względu na ciągłość procesu transportowego): transport bezpośredni i pośredni
W transporcie bezpośrednim używany jest tylko jeden środek transport i przewóz jest realizowany „od drzwi do drzwi”, czyli bez przeładunku w trakcie całego procesu transportowego od nadawcy do odbiorcy. Ten typ przewozów najczęściej spotykany jest w transporcie samochodowym i przesyłowym.
W transporcie kolejowym z przewozem bezpośrednim mamy do czynienia, gdy kontrahenci mają własne bocznice kolejowe, a w żegludze śródlądowej – gdy mają własne przystanie żeglugowe. Transport pośredni występuje wtedy, gdy w procesie transportowym zostaną wykorzystane co najmniej dwa środki transportu, co wiąże się z przeładunkiem bezpośrednim lub pośrednim. W zależności od użytych środków transportu oraz sposobów przeładunku wyróżniamy:
- transport łamany
- transport multimodalny
- transport intermodalny
- transport kombinowany
|
